Odchodząc na emeryturę lub rentę, dostaniesz odprawę

Czytaj dalej
Fot. Wojciech Gadomski
Patrycja Wacławska

Odchodząc na emeryturę lub rentę, dostaniesz odprawę

Patrycja Wacławska

Odprawa to przywilej dla osób, które zostały zatrudnione w ramach stosunku pracy. Zasadą zgodną z Kodeksem pracy jest to, że odprawa będzie równa Twojemu ostatniemu wynagrodzeniu za miesiąc pracy.

Odprawa emerytalna lub rentowa z założenia jest wsparciem finansowym dla osób, które kończą aktywność zawodową. Niewiele jest osób, w przypadku których wysokość świadczeń z ZUS będzie zbliżała się do wysokości ostatniej pensji. Dlatego szczególnie cenny jest zastrzyk gotówki w postaci odprawy emerytalnej lub rentowej. Niestety, wciąż poszerza się krąg osób, które nie mogą liczyć na odprawę. Trudna sytuacja na rynku pracy skutkuje bowiem koniecznością wykonywania pracy na czarno albo podejmowaniem samozatrud-nienia. W żadnym z tych przypadków nie można liczyć na odprawę, bowiem jest ona zagwarantowana jedynie dla pracowników objętych regulacjami Kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 921 tej ustawy, osoba, która kończy zatrudnienie w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, powinna otrzymać odprawę. Obowiązek jej wypłacenia spoczywa na pracodawcy, który ostatnio zatrudniał danego pracownika. Podkreślmy jeszcze raz - gwarancję skorzystania z tego świadczenia mają jedynie osoby zatrudnione ostatnio przed przejściem na emeryturę bądź rentę w ramach stosunku pracy. Gwarancji takiej nie mają m.in. osoby pracujące na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Osoba zatrudniona na podstawie przepisów Kodeksu pracy może liczyć na otrzymanie odprawy, jeśli łącznie spełnia dwa warunki:

Istotne jest to, że rozwiązanie stosunku pracy musi mieć związek z przejściem na emeryturę lub rentę. Nie jest jednak wymagane, by rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w tym samym czasie, w którym następuje przejście na emeryturę lub rentę.

PRZYKŁAD 1

W związku ze spełnieniem warunków wymaganych do przyznania emerytury, pracownik biurowy Adam zaczął starania o uzyskanie świadczenia. W obliczu wizji rychłego zakończenia kariery zawodowej Adam zaczął lekceważyć swoje służbowe obowiązki - regularnie spóźniał się do pracy, przydarzały mu się nieusprawiedliwione nieobecności. W końcu naraził pracodawcę na konieczność wypłacenia odszkodowania jednemu z kontrahentów. Przełożony Adama zwolnił go z pracy w trybie dyscyplinarnym, traktując jego zachowanie jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. W tym samym czasie ZUS zdecydował o przyznaniu Adamowi emerytury. Mimo, że przyznanie emerytury i rozwiązanie stosunku pracy zbiegły się w czasie, Adam nie dostanie odprawy. Rozwiązanie umowy nie ma bowiem związku z przejściem na świadczenie.

PRZYKŁAD 2

Zofia osiągnęła wiek emerytalny wiosną. Spełniała też pozostałe warunki wymagane do przyznania emerytury. Zaplanowała jednak, że zanim odejdzie na świadczenie zarobi jeszcze trochę pieniędzy na studia córki. Uzgodniła więc z pracodawcą, że popracuje o rok dłużej - do wiosny przyszłego roku. Kiedy Zofia odejdzie z pracy, będzie się jej należała odprawa emerytalna, ponieważ rozwiązanie stosunku pracy będzie pozostawało w związku z przejściem na emeryturę.

PRZYKŁAD 3

W sierpniu Ryszard skończył wiek wymagany do przyznania emerytury, spełniał też pozostałe warunki. Wówczas rozwiązał umowę o pracę. Decyzję o przyznaniu Ryszardowi emerytury ZUS wydał dopiero we wrześniu. Moment odejścia z pracy i przyznania mu emerytury dzielił niemal miesiąc. Mimo to mężczyzna ma prawo do odprawy. Łącznie spełnił bowiem warunek odejścia z pracy i posiadania prawa do emerytury. Nie ma tu znaczenia, że ZUS wydał decyzję, gdy Ryszard już nie pracował. Orzeczenia Sądu Najwyższego wskazują, że dla uzyskania prawa do odprawy nie ma znaczenia fakt, iż nabycie prawa do emerytury i rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło w tym samym czasie. Liczy się to, że odejście z pracy ma związek z korzystaniem z emerytury. Mogą to potwierdzać między innymi wyroki Sądu Najwyższego z 6 maja 2003 r. (I PK 223/02) oraz z 11 października 2007 r. (III PK 40/07).

PRZYKŁAD 4

Wiesława, podobnie jak Ryszard, odeszła z pracy w sierpniu z zamiarem przejścia na emeryturę. Jednak wiek uprawniający do uzyskania emerytury skończyła dopiero we wrześniu. Niestety, Wiesława nie ma co liczyć na odprawę. W dniu rozwiązania umowy o pracę nie spełniała bowiem warunków koniecznych do otrzymania emerytury.

***
Odprawa należy się także osobom, którym rentę z tytułu niezdolności do pracy przyznano bezpośrednio po zakończeniu okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, ale nawet na kilka miesięcy po rozwiązaniu umowy o pracę. Zdarza się to dość często, bo - w określonej Kodeksem pracy sytuacji - pracodawca ma prawo rozwiązać z pracownikiem umowę o pracę bez wypowiedzenia już po trzech miesiącach pobierania przez podwładnego świadczenia rehabilitacyjnego.

Tymczasem świadczenie może być wypłacane nawet przez rok. Jeśli więc pracownik zostanie zwolniony w trakcie świadczenia, z powodu przedłużającej się nieobecności, a bezpośrednio po świadczeniu otrzyma rentę, należy przyjąć, że należy mu się odprawa od ostatniego pracodawcy. Rozwiązanie stosunku pracy ma bowiem związek z przejściem na rentę - powodem jednego i drugiego jest choroba pracownika (jego niezdolność do pracy).

Odprawa przysługuje także osobom przechodzącym na wcześniejszą emeryturę. Nie dostaną jej jednak przechodzący na świadczenie przedemerytalne lub rentę rodzinną.

Jeśli są spełnione przewidziane prawem warunki, pracodawca nie może odmówić wypłaty. Jest do tego bezwzględnie zobowiązany! Pracownik nie może zrzec się odprawy. Podlega ona bowiem - podobnie jak wynagrodzenie za pracę - prawnej ochronie. Jeśli pracodawca nakłoni pracownika do zrzeczenia się całości odprawy, zrzeczenie to będzie nieważne. Podobnie nieważna będzie ugoda zawarta między pracodawcą a pracownikiem, która miałaby prowadzić do wypłacenia pracownikowi części odprawy, w zamian za zrzeczenie się przysługującej mu reszty.

Zasadą jest to, że odprawa emerytalna ma wysokość jednomiesięcznego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi mającemu skorzystać z odprawy. Wewnętrzne przepisy obowiązujące u danego pracodawcy mogą jednak gwarantować zatrudnionym u niego osobom wypłatę wyższej odprawy. Gwarancje te mogą dotyczyć wszystkich lub niektórych pracowników. Warunki różnicujące wysokość odprawy nie mogą dyskryminować części załogi (nie mogą więc na przykład być związane z płcią, ale mogą być związane ze stażem lub kwalifikacjami). Jeśli wewnętrzne przepisy w danej firmie będą przyznawały wyższą odprawę jedynie niektórym pracownikom (np. tym, którzy przepracowali w tej firmie co najmniej 15 lat), pozostali otrzymają świadczenie w podstawowej wysokości wynikającej z Kodeksu pracy (a więc w wysokości wynagrodzenia za jeden miesiąc).

Tutaj się czyta. Bez reklam.

Tak jak w kiosku. Kupując prenumeratę cyfrową, możesz czytać codzienne wydanie Kuriera Porannego.

Co zyskujesz:

  • dostęp do wszystkich treści Kuriera Porannego
  • codzienne e-wydanie Kuriera Porannego
  • artykuły, reportaże, wywiady i multimedia
  • co tydzień nowy numer Ekstra Magazynu
Patrycja Wacławska

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.poranny.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.